ایا ځمکه له ستورو څخه دمخه جوړه شوې وه؟

ساینس او قرآن

له دې ایتونو څخه معلومیږي چې الله لومړی ځمکه پیدا کړې، په هغې کې یې غرونه جوړ کړي، بیا د اسمان ښکلا ته مخه کوي، راځئ وګورو چې د نن ورځې ساینسي نظریې د ځمکې او ستورو او سیاراتو د جوړولو په هکله څه وايي:

په کائنات کې ترټولو لوی ستوري (Super Giant) ستوري دي. دغه لوی ستوري دي چې د لمر په پرتله لسګونه ځله ډیره ماده لري. د لمر په شان سترو ستورو برعکس، دغه سوپر جینټ ستوري خپل هایډروجن په څو ملیونه کلونو کې د اټومي فیوژن په پروسه کې په خورا ګړندۍ توګه کاروي. سوپر جینټ ستوري په کم عمر کې له مېنځه ځي یا مړه کیږي، او په سترو سترو چاودنو کې له مینځه تللي دي.

د اټومي فیوژن پروسه هغه پروسه ده چې پواسطې سره یې نور درانۀ عناصر جوړیږي.د اټومي فیوژن پروسه هم زموږ په لمر کې روانه ده. دا هغه پروسه ده چې په کې ستوری په کې دننه د هایډروجن څخه هیلیم جوړوي.

د کلونو کلونو کې د دې دننه هایډروجن په هیلیم بدلوي، مګر ۴.۷ ملیارده کاله به کله چې لمر خپل ټول هایډروجن په هیلیم بدل کړي. او په راتلونکي ۵ ملیارده کلونو کې به لمر همداسې کار ته دوام ورکړي، مګر له نن څخه ۵ ملیارده کاله وروسته کله چې لمر خپل ټول هایډروجن په هیلیم بدل کړي، نور به هایدروجن ونه لري، پدې مرحله کې به لمر د هیلیم بدلول پیل کړي چې دا به په خورا ډیرو عناصرو باندې رامینځته کړي، چې له امله به یې د کاربن، اکسیجن، سیلیکون په ډول درانۀ عناصر رامینځته کړي، بیا به لمر پراخ شي او یو سور ستر ستوری به شي. او وروسته له هغې چې د وړانګو او مادو پرتونه خپاره شي، نو دا به په پای کې په یو سپین رنګه ستوري بدل شي.

مګر زموږ لمر یو معمولي ډله ییز ستوری دی، دا ډول ستوري یوازې یو څه حد ته درانۀ عناصر رامینځته کولی شي، پداسې حال کې چې زموږ د لمر څخه دری ځله زیاته ماده لرونکي ستوري هم د لمر په څیر هایډروجن په هیلیم بدلوي.

کله چې هایدروجن له مینځه ولاړ شي نو دا هیلیم په درنو عناصرو باندې بدلوي، مګر د لمر په پرتله د دوی د ثقل قوه به خورا قوي وي، اوي د دې باعث به دا وګرځي چې درانۀ عناصر به رامینځته کړي، او د جوړو شویو. خورا درنو عناصرو په جوړولو سره سره به بلاخره اوسپنه رامینځته کړي. هرڅومره چې یو ستوری د اوسپنې رامینځته کولو پیل کوي دا مړ کیږي.

څومره چې لوی ستوری وي همدوره سترع عناصر رامنځته کوي. د اوسپنې وروسته د سپینو زرو، سرو زرو، پلاټینیمو په څیر د درنو عناصرو رامینځته کول د ستورو لپاره خورا ستونزمنه پروسه ده ځکه چې د دې جاذبې قوه اوس مهال په دننه کې د اوسپنې له امله رامینځته شوي د بهرني فشار په کنټرول کې پاتې راغلي.

د خپل اټومي فیوژن پروسې په وروستي مرحلو کې ستوری درانۀ عناصر تشکیلوي او بیا ناڅاپه د سترې چاودنې لامل کېږي. د چاودنې د دې پروسې په جریان کې ستوری د ټول کهکشان په پرتله خورا ډیره رڼا خارجوي او د رڼا د خپریدو پروسه له څو ورځو څخه تر څو اونیو پورې دوام لري. ساينسپوهانو د سپرنووا ستورو انځورونه له بیلابیلو کهکشانونو څخه ترلاسه کړي دي .

د سوپرنووا چاودنه د ستوري دننه ټولې مادې کهکشان ته د خپریدو لامل ګرځي. همدا ماده ده چې زموږ په ځمکه کې شتون لري ، زموږ په ځمکه کې له 100 څخه ډیر عناصر شتون لري او دا عناصر د سترې چاودنې (Big Bang) په وخت کې ندي رامینځته شوي. د یو لرغوني ستوري یا د یو څخه ډیر لرغوني ستوري په دننه کې د اټومي فیوژن لخوا رامینځته شوي. کله چې د سوپرنووا چاودنه پای ته ورسیږي نو د غازونو د ګرد او غبار یا دوړو په بڼه پاتې کېږي، د همدې غاز د دوړو په مرکز کې د نیوټروان ستوری موجود وي ، چې په راتلونکي ملیاردونو کلونو به پاتې وي. مګر د وخت په تیریدو سره ، د غازونو دوړې د نیوټروان ستوري څخه جلا کیږي او د خپل کهکشان په مرکز کې مدار کوي.

د سورة فصلت آیتونو څارنه ښیې چې د قران په وینا ځمکه په لومړۍ او دوهمه ورځ د غرونو په جوړولو سره جوړه شوې وه، خو اسمان له ځمکې او ستورو وروسته له غرونو او ځمکې څخه جوړ شوی. په کائنات کې لومړني درې سپک عناصر، لکه هایدروجن، هیلیم او لیتیم، زیږیدلي دوی هم لوی مقدار لري هایدروجن او هیلیم او لیتیم د سترې چاودنې لخوا په خورا لږ مقدار کې تولید شوي. مګر ځکه چې ځمکه درانۀ عناصر لري، په دې کې ترټولو پراخه عنصرونه اوسپنه، اکسیجن، سیلیکون، کلسیم او نور دي او دا عناصر د بیګ بینګ په وخت کې د وجود ته رسیدو پرځای د اټومي فیوژن له لارې د ستورو په مرکزونو کې و.

د خورا لوړې تودوخې او خورا قوي ثقلیت له امله زموږ په سیاره کې ټولې مادې یوځل د هغه تاریخ د تیرو او لویو ستورو په مرکزونو کې راپورته شو کله چې لوی ستوري د سپرنووا چاودونو له امله مړه شول او خپله يې مادې له لاسه ورکړل. زموږ په کهکشان کې د ګازونو او مادو وريېځې په څیر خپارۀ شول، شاوخوا ۴.۷ ملیارده کاله دمخه نن یو بل سپرنووا ستوري د ورته مادې وریېځو ته نږدې چاودنه ورکړه چې د وريېځو د سقوط لامل شو چې له امله یې زموږ لمر او لمریز نظام منځته راغی او د لمریز نظام بڼه یې خپله کړه.

سپوږمۍ د ځمکې او لمر څخه وروسته هغه وخت رامنځته شول کله چې تیاه (Theia) سیاره د ځمکې سره ټکر شوه چې د ځمکې د بهرنۍ سطحه د ټوټې ټوټې کیدو او د ځمکې شاوخوا ګرځیدو لامل وګرځېده، وروسته پدې حرکت کېدونکي مادې د ثقل له امله د سپوږمۍ بڼه خپله کړه، يعنې سپوږمۍ هم شاوخوا ۴.۶ ملیارده کاله دمخه وجود درلود.

د ځمکې موجودیت د پخوانیو ستورو له امله دی. که چیرې پخواني ستوري نه وای نو هغه عناصر چې له ځمکې څخه جوړ شوي وو هیڅکله به یې وجود نه لرلو. په داسې حالت کې د قران ادعا چې ځمکه د ستورو نه مخکې جوړه شوې وه د ساینس خلاف عمل دی. د ستورو په مخ کې د جوړیدو لپاره دا ناممکن کار دی ځکه چې ورته موضوع نشو کولی د ستورو پرته چې ځمکه او نور سیارو ته ورته په نه وای رامینځته شوی.

د کائنات له پیل راهیسې مشتري کولی شي د هایدروجن ګاز څخه جوړ لوی ستوري رامینځته کولی شي خو مګر کوچني ډبرې لرونکې سیارې لکه ځمکه چې د درنو عناصرو ترکیب دی نشي کولی د بیګ بینګ وروسته سمدلاسه رامینځته کړي، د دې سیارو د شتون لپاره د ستورو لومړی نسل بلکه د ډیری نسلونو مرګ اړین وو. د ستورو د ژوند په اړه یو حیرانونکی حقیقت دا دی چې ستوري څومره ستر وي د هغه په خپل مرکز کې د تودوخې کچه هم لوړه او د هغه قوی والي هم خورا پیاوړی وي کوم چې د فیوژن د ګړندي تګ لامل کیږي.

زموږ لمر یو نورمال ستوری دی او د دې ټول عمر شاوخوا ۱۰ ملیارده کاله دی چې له دې څخه ۴.۷ ملیارد کاله یې دمخه تېر کړي دي او ۵ ملیارده کاله وروسته به نور هم زموږ لمر لا وي او د هغه وروسته به ختم شي. مګر زموږ د لمر څخه زاړه ستوري په عمر کې خورا کم دي. هر څومره چې د یو ستوري ماده زیاته وي هغومره ژر د سون څخه کار اخلي او مړ کیږي او د دې ستورو له امله خورا ډیر درانۀ عناصر دي. درانۀ عناصر لکه زموږ په ځمکه کې موندل شوي د سرو زرو، سپینو زرو او اوسپنې د خورا لوی ستورو په مرکزونو کې رامینځته شوي. له همدې امله هغه ستوری چې زموږ د ځمکې او نورو داخلي ډبرینو سیارو لپاره مسله چمتو کړې زموږ د لمریز سیسټم د رامینځته کیدو دمخه ډیر له منځه تللي و.

قُلْ أَئِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَهُ أَندَادًا ۚ ذَٰلِكَ رَبُّ الْعَالَمِينَ ﴿٩﴾ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ مِن فَوْقِهَا وَبَارَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَا أَقْوَاتَهَا فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَوَاءً لِّلسَّائِلِينَ ﴿١٠﴾ ثُمَّ اسْتَوَىٰ إِلَى السَّمَاءِ وَهِيَ دُخَانٌ فَقَالَ لَهَا وَلِلْأَرْضِ ائْتِيَا طَوْعًا أَوْ كَرْهًا قَالَتَا أَتَيْنَا طَائِعِينَ ﴿١١﴾فَقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحَىٰ فِي كُلِّ سَمَاءٍ أَمْرَهَا ۚ وَزَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَحِفْظًا ۚ ذَٰلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ ﴿١٢﴾

۲۴ سپاره – ۴۱ سورة فصلت – ۱۰ – ۱۲ آیت

📚 پښتو ژباړې

اى پيغمبره ! دوى ته ووايه ، ايا تاسې پر هغه خداى باندې كافركېږئ او نورد هغه سيالان ګرځوئ چې هغه ځمكه په دوو ورځو كښې پيدا كړه؟ هماغه خو د ټولو مخلوقاتو رب دى ﴿٩﴾ هغه (د ځمكې له مينځ ته راوړلو نه وروسته ) پرهغې دپاسه غرونه مېخ كړل او په هغې كښې يې بركتونه واچول اوپه هغې كښې يې دټولو غوښتونكو لپاره دهر يوه له غوښتنې او اړتيا سره سم په صحيح اندازه خوراكي مواد برابر كړل.دغه ټولې چارې په څلورو ورځوكښې سرته ورسېدلې ﴿١٠﴾ بيا هغه داسمانو خواته متوجه شو چې په هغه وخت كښې محضې لوګى و. هغه اسمان او ځمكې ته وويل (( مينځ ته راشئ ، كه تاسې وغواړئ اوكه ونه غواړئ )). دواړو وويل ((مونږرامينځ ته شوو دفرمان منونكو په توګه)) ﴿١١﴾ هله نو هغه په دوه ورځوكښې اوه آسمانونه پيداكړل اوپه هراسمان كښې يې دهغه قانون مقرر كړ. او مونږد دنيا اسمان په ډيوو سره سينګار كړ او هغه موښه محفوظ كړ. داهر څه ديو برلاسي پوه ذات پلان دى ﴿١٢﴾

ته (دوى ته) ووایه: ایا په رښتیا تاسو خامخا كافران كېږئ په هغه ذات چې ځمكه يې په دوه ورځو كې پیدا كړه او تاسو د هغه لپاره شریكان جوړوئ. دغه خو رب العالمین دى ﴿٩﴾ او دغه (الله) په دغې (ځمكه) كې د دې له پاسه غرونه كېښودل او په هغې كې يې بركت واچوه او په هغې كې يې د دې (د اوسېدونكو) روزي مقدره (په اندازه) كړه په څلورو ورځو كې، په داسې حال كې چې د تپوس كوونكو لپاره برابر دي ﴿١٠﴾ بیا يې د اسمان په طرف اراده وكړه، په داسې حال كې چې هغه یو لوګى و، نو هغه (الله) ده ته او ځمكې ته وویل: تاسو دواړه راشئ، په خپلې خوښې سره، يا په زور سره، دواړو وویل: مونږ په خوښې سره (فرمان منونكي) راځو ﴿١١﴾ نو دغه يې په دوه ورځو كې اوه اسمانونه جوړ كړل او په هر اسمان كې يې د هغه د (مناسب) كار وحي وكړه او مونږ تر ټولو نژدې اسمان په ډېوو (د ستورو) سره ښكلى كړ او (دغه مو وساته) په ښې ساتنې سره، دغه د ډېر غالب، ښه پوه ذات اندازه كول دي ﴿١٢﴾

ووايه ( اى محمده ! دوى ته ) آيابيشكه تاسې خامخاكافران كيږۍ په هغه الله چې پيداكړى يې ده ځمكه په دووورځو (د يكشنبې او شنبې چې په اول كې يې پيدااوپه دوهمه كې يې وغوړوله) اوګرځوۍ له خپل ځانه (دغه الله) ته شريكان. دغه ذات (چې ځمكه يې په دوو ورځوكې پيداكړې ده) رب دعلميانودى ﴿٩﴾  اوپيداكړي دي (الله) پدغه (ځمكه) كې درانه كلك محكم غرونه دپاسه ددينه اوبيايې بركت كيښودپه دغه (ځمكه ياغرو) كې اومقرره (په اندازه) كړى يې ده په دې ځمكه كې روزي (داهل) ددې. په څلورو ورځوكې برابردى لپاره دپوښتنې كوونكو (له پيدا كولو د ځمكې او د مافيها) ﴿١٠﴾ بيايې اراده وفرمايله (پيداكولو د) آسمان ته حال دا چې دغه آسمان يو لوګى ؤ (ولاړ). پس وفرمايل (الله) دغه (آسمان) ته او (دغې) ځمكې ته چې راشئ دواړه پخپلې خوښې سره ياپه زورسره، وويل آسمان او ځمكې راځو مونږ (فرمان ستا ته) په خوښۍ سره ﴿١١﴾ پس مقررجوړكړل (الله له هغه لوګي ځينې) اووه آسمانونه په دووورځو (دپنجشنبې جمعې) كې. اوويې ليږه (مقرريې كړ) په هرآسمان كې كار(مناسب تدبير) دهغه (آسمان). او ښائسته كړى مو دى دغه آسمان نژدې په ډيرو (ستوريو) سره او (ساتلى دى مونږ دا آسمان) په ساتلو سره (له غوږ كيښودلو دشيطانانو) دغه (مخلوقات اندازه كول دي دالله ښه غالب قوي (په انفاذدا-حكامو) ښـه عالم (په هرشي) ﴿١٢﴾

📚 ترجمه های فارسی

بگو: آيا به كسى كه زمين را در دو روز آفريده است كافر مى‌شويد و براى او همتايان قرار مى‌دهيد؟ اوست پروردگار جهانيان (۹) بر روى زمين كوه‌ها پديد آورد و آن را پر بركت ساخت و رزق همه را معين كرد، در چهار روز يكسان براى همه سائلان (۱۰) سپس به آسمان پرداخت و آن دودى بود. پس به آسمان و زمين گفت: خواه يا ناخواه بياييد. گفتند: فرمانبردار آمديم (۱۱) آنگاه هفت آسمان را در دو روز پديد آورد. و در هر آسمانى كارش را به آن وحى كرد. و آسمان فرودين را به چراغهايى بياراستيم و محفوظش داشتيم. اين است تدبير آن پيروزمند دانا (۱۲)

بگو: «آيا اين شماييد كه واقعاً به آن كسى كه زمين را در دو هنگام آفريد، كفر مى‌ورزيد و براى او همتايانى قرار مى‌دهيد؟ اين است پروردگار جهانيان.» (۹) و در [زمين‌]، از فراز آن [لنگرآسا] كوهها نهاد و در آن خير فراوان پديد آورد، و مواد خوراكى آن را در چهار روز اندازه‌گيرى كرد [كه‌] براى خواهندگان، درست [و متناسب با نيازهايشان‌] است (۱۰) سپس آهنگ [آفرينش‌] آسمان كرد، و آن بخارى بود. پس به آن و به زمين فرمود: «خواه يا ناخواه بياييد.» آن دو گفتند: «فرمان‌پذير آمديم.» (۱۱) پس آنها را [به صورت‌] هفت آسمان، در دو هنگام مقرّر داشت و در هر آسمانى كار [مربوط به‌] آن را وحى فرمود، و آسمان [اين‌] دنيا را به چراغها آذين كرديم و [آن را نيك‌] نگاه داشتيم؛ اين است اندازه‌گيرى آن نيرومند دانا (۱۲)

بگو: آیا شما به آن کس که زمین را در دو روز آفرید کافر هستید و برای او همانندهایی قرارمی‌دهید؟! او پروردگار جهانیان است! (۹) او در زمین کوه‌های استواری قرار داد و برکاتی در آن آفرید و موادّ غذایی آن را مقدّر فرمود، – اینها همه در چهار روز بود – درست به اندازه نیاز تقاضا کنندگان! (۱۰) سپس به آفرینش آسمان پرداخت، در حالی که بصورت دود بود؛ به آن و به زمین دستور داد: «به وجود آیید (و شکل گیرید)، خواه از روی اطاعت و خواه اکراه!» آنها گفتند: «ما از روی طاعت می‌آییم (و شکل می‌گیریم)!» (۱۱) در این هنگام آنها را بصورت هفت آسمان در دو روز آفرید، و در هر آسمانی کار آن (آسمان) را وحی (و مقرّر) فرمود، و آسمان پایین را با چراغهایی [= ستارگان‌] زینت بخشیدیم، و (با شهابها از رخنه شیاطین) حفظ کردیم، این است تقدیر خداوند توانا و دانا! (۱۲)

English Translations 📚

Say: What! do you indeed disbelieve in Him Who created the earth in two periods, and do you set up equals with Him? That is the Lord of the Worlds (9) And He made in it mountains above its surface, and He blessed therein and made therein its foods, in four periods: alike for the seekers (10) Then He directed Himself to the heaven and it is a vapor, so He said to it and to the earth: Come both, willingly or unwillingly. They both said: We come willingly (11) So He ordained them seven heavens in two periods, and revealed in every heaven its affair; and We adorned the lower heaven with brilliant stars and (made it) to guard; that is the decree of the Mighty, the Knowing (12)

Say (O Muhammad, unto the idolaters): Disbelieve ye verily in Him Who created the earth in two Days, and ascribe ye unto Him rivals? He (and none else) is the Lord of the Worlds (9) He placed therein firm hills rising above it, and blessed it and measured therein its sustenance in four Days, alike for (all) who ask; (10) Then turned He to the heaven when it was smoke, and said unto it and unto the earth: Come both of you, willingly or loth. They said: We come, obedient (11) Then He ordained them seven heavens in two Days and inspired in each heaven its mandate; and We decked the nether heaven with lamps, and rendered it inviolable. That is the measuring of the Mighty, the Knower (12)

Say (O Muhammad, unto the idolaters): Disbelieve ye verily in Him Who created the earth in two Days, and ascribe ye unto Him rivals? He (and none else) is the Lord of the Worlds (9) He set on the (earth), mountains standing firm, high above it, and bestowed blessings on the earth, and measure therein all things to give them nourishment in due proportion, in four Days, in accordance with (the needs of) those who seek (Sustenance) (10) Moreover He comprehended in His design the sky, and it had been (as) smoke: He said to it and to the earth: “Come ye together, willingly or unwillingly.” They said: “We do come (together), in willing obedience”(11) So He completed them as seven firmaments in two Days, and He assigned to each heaven its duty and command. And We adorned the lower heaven with lights, and (provided it) with guard. Such is the Decree of (Him) the Exalted in Might, Full of Knowledge (12)

ساینس او قرآن

📖 نور سورتونه

📖 نورې سپارې

📓 سپارې او سورتونه

📓 نور آیاتونه

۱۸ سورة الكهف - ۲۲ - ۲۵ آیت

۲۷ سورة النمل - ۷ - ۹ آیت

📓 سپارې او سورتونه

آزادي د انسان توانایي ده چې د خپل ژوند مسیر وټاکي. د انتخاب آزادي، د فکر آزادي، د بیان آزادي، د حرکت آزادي، د راټولېدو آزادي، د اعتراض آزادي، له شکنجې څخه آزادي، او له تبعیض څخه آزادي، دا ټول د آزادۍ مختلف اړخونه دي. آزادي د انساني ژوند لپاره ضروري شرط دی. انسان بې له آزادۍ نه شي کولی چې خپل پیاوړتیا او وده ترلاسه کړي. آزادي انسان ته اجازه ورکوي چې خپلې وړتیاوې او استعدادونه وده ورکړي، خپلو موخو پسې لاړ شي او په ټولنه کې ګډون وکړي.
سوالونه
  • زموږ سره اړيکه
وړانديز شوې کټګورۍ
وړانديز شوي کتابونه
د سوالونو ټکی کام نښان
  • د اپلېکېشن ډاونلوډ
  • سوالونه
  • د موبایل اپلېکېشن به ډېر زر ستاسې چوپړ ته وړاندې شي.
د تخنيکي ملاتړ شمېره:
  • زموږ سره د ټولنيزو شبکو له لارې وصل شئ.
  • ©۲۰۲۴ — ټول حقوق د سوالونه پاڼې له ټیم لپاره خوندي دي.